Digitale soevereiniteit: het kan (helaas) niet
Europa kan vandaag niet leveren wat hyperscalers bieden, en dat maakt volledige digitale soevereiniteit voorlopig een illusie. Wat wél werkt is een systemische benadering: één hyperscaler als basis, soevereiniteit alleen voor gevoelige workloads, en governance centraal geregeld.
CIO/CTO, laat je niet meeslepen in wensdenken.
De roep om digitale soevereiniteit wordt steeds harder. Minder Big Tech, meer “eigen” cloud, desnoods alleen nog Nederlandse datacenters. Politiek klinkt dat aantrekkelijk. Maar als je naar het totale systeem kijkt, technologie, economie, handel, talent, kantelt het beeld snel.
Europa kan vandaag niet leveren wat hyperscalers wel bieden: volwassen AI-diensten, een wereldwijd netwerk, hoge beschikbaarheid, edge-capaciteit dicht bij de gebruiker en een dik ecosysteem aan software die daar direct op aansluit. Dat heeft directe impact op jouw innovatiekracht en concurrentiepositie.
Ik schrijf dit omdat ik zie hoe het debat vaak versmalt tot één dimensie: jurisdictie. Alsof je soevereiniteit kunt “regelen” door cloudcontracten om te zetten. Terwijl je in de praktijk te maken hebt met architectuur, mensen, skills, kosten, time-to-market, internationale klanten en toeleveranciers die óók op Big Tech leunen.
De echte afhankelijkheid zit niet in compute of storage. Die kun je elders afnemen. Het knooppunt zit in managed services: identity, data, AI-platformen, security, monitoring en integraties. Dáár ontstaan snelheid, schaal en lock-in tegelijk. Migratie van tientallen of honderden workloads uit dat ecosysteem is geen principiële keuze, maar een meerjarig organisatieproject met forse risico’s en kosten.
Streven naar digitale soevereiniteit zonder systeemdenken is vragen om ongelukken.
De parallel met de energietransitie is duidelijk. Jarenlang was de boodschap: “het kan wel”. Technisch klopte veel daarvan. Maar doordat kosten, netcapaciteit, uitvoering en industriebeleid niet als één systeem zijn bekeken, betalen huishoudens en bedrijven nu de prijs.
Met digitale soevereiniteit dreigt hetzelfde: beleid op slogans, uitvoering op de werkelijkheid. Een lineaire reflex, “weg bij hyperscalers”, botst met hoe het digitale ecosysteem in elkaar zit. Hyperscalers zijn tegelijk risico én randvoorwaarde voor moderne diensten, internationale handel en innovatie. Je kunt die laag niet negeren zonder effecten op groei, export en concurrentiekracht.
Wat wél werkt is een systemische benadering
Als CIO/CTO kies je dan voor:
- Gebruik één hyperscaler als primair platform, voor innovatie, schaal en eenvoud.
- Beperk soevereiniteit tot een kleine set gevoelige workloads, niet breder.
- Regel governance centraal, niet per project.
- Vermijd multicloud tenzij aantoonbaar nodig.
- Zie soevereiniteit als meerjarig traject, niet als knop.
Digitale soevereiniteit is geen ja/nee-keuze, maar een ontwerpvraagstuk. Jij hoort degene te zijn die in de boardroom uitlegt dat echte autonomie tijd, geld, technische keuzes én systeemdenken vraagt.